Ośrodek Rehabilitacji Zwierząt Chronionych

Wybór arii z „Księżniczki czardasza” Imre Kálmána

See video

Tym razem proponujemy do wysłuchania wybór arii z operetki Imre (Emmericha) Kálmána „Księżniczka czardasza” w wykonaniu Orkiestry Reprezentacyjnej Węgierskich Sił Zbrojnych pod batutą płk. Tibora Kovacsa.

Nagranie pochodzi z 2003 roku. Zostało wykonane w trakcie festiwalu orkiestr wojskowych w Berlinie.  Składają się nań instrumentalne fragmenty następujących arii:

 

I Pierwsze takty „Szilvia beluje” („Czardasza Sylvii”, 0:10 – 0:28);

II Fragment „Te rongyos élet” („Bo to jest miłość”, 0:36 – 1:40);

III Fragment „A lányok, a lányok a lányok angyalok” („Artystki, artystki, artystki z variétés…”, 1:40 – 3:20);

IV Fragment „Hajmási Péter, Hajmási Pál”  (3:20 – 4:27);

V Fragment „Jaj cica” („Tak całkiem bez dziewiczątek”, 4:27 – 5:08);

VI Ostatnie takty „Húzzad csak kivilágos virradatig” (ze sceny kończącej operetkę, od 5:08).

 

Pięć fragmentów składających się na występ orkiestry pochodzi z „Księżniczki czardasza”, jednej z najsłynniejszych i najczęściej wystawianych operetek Imre Kálmána, najsłynniejszego obok Franciszka (Ferenca, Franza) Léhara przedstawiciela okresu tzw. II wiedeńskiej operetki (koniec XIX wieku – II wojna światowa). Kálmán (właśc. Imre Koppstein) urodził się w 1882 roku w rodzinie żydowskich kupców w Siófok nad Balatonem. Studia odbył w budapeszteńskiej Królewskiej Akademii Muzycznej im. Franciszka Liszta, gdzie w tym samym czasie studiowali przyszli wybitni węgierscy muzycy i muzykolodzy Béla Bartók i Zoltan Kodaly. Ponadto studiował prawo.

Początkowo Kálmán chciał zostać pianistą wirtuozem. Dorabiając sobie w trakcie studiów publikowaniem w prasie muzycznej i pisaniem piosenek, przyszły kompozytor dobrze poznał ówczesną scenę muzyczną Budapesztu i Wiednia, gdzie królowała operetka, i wyrobił sobie umiejętność tworzenia łatwo wpadającej w ucho, śpiewnej muzyki. Wreszcie zrezygnował z ambicji wirtuozerskich i poświęcił się sztuce operetkowej.

Zadebiutował  w 1908 roku w Budapeszcie „Manewrami jesiennymi” („Tatárjárás”), wystawionymi rok później w Wiedniu („Ein Herbstmanöver”). Operetka przyniosła młodemu twórcy duże uznanie publiczności i rozpoczęła jego bogatą w sukcesy karierę.  Wprawdzie kilka następnych kompozycji Kálmána przeszło bez echa, „Księżniczka czardasza”, wystawiona po raz pierwszy w Wiedniu w listopadzie 1915 roku, okazała się oszałamiającym sukcesem, który ugruntował pozycję kompozytora na scenie muzycznej. Apogeum jego kariery przypadło na lata dwudzieste, gdy mieszkający w Wiedniu twórca skomponował „Hrabinę Maricę” („Gräfin Mariza”, 1924) i „Księżniczkę cyrkówkę” („Die Zirkusprinzessin”, 1926) oraz „Bajaderę” (1921).

W 1938 roku, wobec anschlussu Austrii kompozytor wyemigrował do Francji, a w 1940 osiedlił się w Stanach Zjednoczonych, gdzie przez osiem lat parał się przede wszystkim działalnością dyrygencką. W 1948 roku wrócił do Austrii, by ostatnie lata życia spędzić w Paryżu, gdzie zmarł w 1953 roku. W ostatnich latach życia stworzył kilka kolejnych operetek, które jednak nie znalazły dla siebie miejsca w kanonie gatunku. Nie zmienia to faktu, że dzięki takim arcydziełom jak „Księżniczka czardasza” i „Hrabina Marica” Imre (często używa się także zniemczonej wersji imienia kompozytora – Emmerich) należy do panteonu twórców muzyki operetkowej.

Źródło: Lucjan Kydryński, „Przewodnik operetkowy”, PWM, 1994 / Wikipedia

Czy wiesz, że...

  • w Pradze znajduje się jeden z największych stadionów świata, Strahovský Stadion? W latach swej świetności ten oddany do użytku w 1938 roku obiekt mógł pomieścić ponad 200 tysięcy widzów. Powierzchnia jego murawy jest równa 9 boiskom piłkarskim.

Do posłuchania

See video

"Never Tear Us Apart" to jeden z największych przebojów australisjkiej grupy INXS (1977-2012), który znalazł się w...